Erwin Vandendaele: Belgisch icoon, elegante libero en Gouden Schoen

Erwin Vandendaele overleed op 21 juli 2026, op 81-jarige leeftijd. Het Belgische voetbal verloor daarmee een elegante libero die bij Club Brugge uitgroeide tot Gouden Schoen, later ook Anderlecht mee richting Europees succes stuurde en 32 keer voor België speelde. Zijn kracht zat niet in vertoon, maar in de kalmte waarmee hij bijna altijd zijn match speelde.

Van aanvaller tot leider van de Brugse defensie

Het verhaal van Vandendaele begon ver van de grote stadions. Hij werd op 5 maart 1945 geboren in het Franse Metz, groeide op in Gavere en zette daar zijn eerste voetbalstappen. Als jonge aanvaller viel hij voldoende op om in 1964 de overstap naar Club Brugge te maken. Vooraan was de concurrentie stevig, met onder anderen Raoul Lambert en Johny Thio. Zijn toekomst bleek enkele meters lager op het veld te liggen.

Vandendaele schoof eerst naar het middenveld en vervolgens naar de positie van libero. Daar kwamen zijn zachte baltoets, spelinzicht en zuivere passing volledig tot hun recht. Hij was geen verdediger die voortdurend tegenstanders of zichzelf in de strijd wierp. Hij las wat er ging gebeuren, koos zijn moment en maakte het gevaar vaak onschadelijk voordat het werkelijk gevaarlijk werd.

Dat kon er voor buitenstaanders bijna achteloos uitzien. Toch zat achter die rustige stijl een grote regelmaat. Vandendaele hield het overzicht, leed weinig balverlies en gaf de verdediging richting. In een tijd waarin de libero nog de vrije man achter de defensie was, speelde hij die rol met technische verfijning. Niet de tackle, maar de juiste positie en de eerste pass waren zijn handelsmerk.

Een Gouden Schoen voor de stille stilist

Met Vandendaele als een van de vaste krachten groeide Club aan het einde van de jaren zestig uit tot een echte Belgische topclub. Blauw-zwart won de Beker van België in 1968 en 1970. De langverwachte landstitel volgde in 1973, 53 jaar na het vorige Brugse kampioenschap. Vandendaele had intussen de aanvoerdersband gedragen en was een herkenbaar gezicht geworden van een ploeg die haar plaats naast de gevestigde grootmachten opeiste.

Zijn persoonlijke bekroning kwam in 1971. Vandendaele won de Gouden Schoen en werd daarmee, na doelman Fernand Boone, de tweede speler van Club Brugge die de prijs kreeg. Dat een libero de verkiezing won, vertelde veel over zijn invloed. Hij hoefde niet op het scorebord te verschijnen om een wedstrijd te bepalen. Zijn waarde zat in controle, betrouwbaarheid en de sierlijke eenvoud waarmee hij moeilijke situaties oploste.

Vandendaele bleef zelf nuchter over die erkenning. Hij omschreef zijn voornaamste kwaliteit later als het vermogen om altijd zijn eigen “matchke” te spelen, ook wanneer de ploeg minder draaide. Dat ene woord past bij het beeld dat van hem bleef hangen: geen grote gebaren, wel een hoog en opmerkelijk constant niveau.

Van blauw-zwart naar een Europees Anderlecht

In 1974 maakte Vandendaele de opvallende overstap naar RSC Anderlecht. Hij kwam niet als een speler die zich nog moest bewijzen, maar als een Gouden Schoen en international die een elftal van achteruit kon organiseren. Ook in Brussel werd hij een vaste pion centraal in de verdediging en droeg hij de aanvoerdersband.

Zijn drie seizoenen bij paars-wit vielen samen met een bijzonder succesvolle periode. Anderlecht won in 1975 en 1976 de Beker van België. In 1976 pakte de club als eerste Belgische ploeg een Europese trofee door West Ham United in de finale van de Europacup voor Bekerwinnaars te verslaan. Vandendaele miste die eindstrijd, maar was als vaste verdediger belangrijk geweest in de Europese campagne. Later dat jaar voegde Anderlecht ook de Europese Supercup toe na een dubbele confrontatie met Bayern München.

De overstap van Brugge naar Brussel veranderde niets aan zijn voetbalidentiteit. Vandendaele bleef een libero die orde bracht zonder de wedstrijd naar zich toe te trekken. Hij paste bij twee verschillende topclubs omdat zijn spel niet afhankelijk was van spektakel. Een betrouwbare beslissing, een korte versnelling naar de juiste plaats en een verzorgde pass volstonden vaak.

Een vaste waarde in de generatie-Goethals

Ook bij de Rode Duivels waardeerde bondscoach Raymond Goethals zijn inzicht en veelzijdigheid. Vandendaele behoorde tot de Belgische selectie voor het WK van 1970 in Mexico, al kwam hij daar niet in actie. Twee jaar later speelde hij wel op het EK in eigen land, waar België na winst tegen Hongarije de derde plaats behaalde.

Tussen 1970 en 1977 verzamelde hij 32 interlands en één doelpunt. Goethals gebruikte hem niet uitsluitend als libero, maar ook als verdedigende middenvelder. Zijn opdracht veranderde, zijn stijl niet: ruimtes bewaken, de juiste tegenstander opvangen en de bal zonder onnodig risico opnieuw in Belgische handen brengen. Hij was een nuttige schakel in een generatie die België weer internationaal aanzien gaf.

Waarom zijn kalmte herkenbaar bleef

Na Anderlecht volgden nog Stade Reims, KAA Gent en US Tournaisienne. Vervolgens bleef Vandendaele als trainer en later als scout in het voetbal actief. Toch ligt zijn blijvende betekenis vooral in de jaren waarin hij achteraan het spel bepaalde. Bij Club Brugge hielp hij een nieuwe topmacht vormgeven, bij Anderlecht maakte hij deel uit van een Europees tijdperk en bij België bood hij Goethals tactische zekerheid.

Erwin Vandendaele herinneren is daarom meer dan terugblikken op een Gouden Schoen of een rij trofeeën. Hij vertegenwoordigde een type verdediger dat gezag uitstraalde door weinig verkeerd te doen. Belgische supporters zagen een speler die de wedstrijd leek te vertragen wanneer anderen hun hoofd verloren, en die daarna met één beheerste pass opnieuw ruimte maakte. Zijn overlijden brengt verdriet, maar ook dat heldere voetbalbeeld terug: Vandendaele rechtop achter de verdediging, rustig kijkend waar het straks zou branden.

Deze special en bijbehorende afbeelding werden gegenereerd met behulp van AI. Onze Scout & Spion zijn de data-experts van VoetbalFocus. Hun artikels combineren correcte feiten met doordachte analyses en scherpe interpretaties.