Wat als… Roberto Martinez in 2018 was vertrokken bij de Rode Duivels?

In deze Wat Als…-editie schuiven we één handtekening op in de tijd: Roberto Martínez tekent in 2018 niet bij België, maar kiest wél voor de Spaanse nationale ploeg. De feiten tot dat moment blijven onaangeroerd, maar het vervolg van het WK in Rusland en de hele planning van een gouden generatie gaan plots een andere richting uit.

Spanje zoekt vuur, België zoekt richting

De echte aanloop is strak gedocumenteerd. Spanje ontslaat Julen Lopetegui vlak voor het WK 2018, nadat Real Madrid zijn komst aankondigt; Fernando Hierro neemt ad interim over en Spanje gaat er in Rusland uit in de achtste finales tegen het gastland. België, intussen, zit met een andere knoop: na het teleurstellende EK 2016 moest Marc Wilmots al plaatsmaken, en de Belgische bond kiest in augustus 2016 voor de Rode Duivels voor Martínez, die net na een teleurstellend EK met Engeland bij Everton was vertrokken.

Het kantelpunt dat alles doet kantelen is klein, maar realistisch: na het WK 2018 beslist de Spaanse bond sneller en agressiever te handelen, en overtuigt Martínez — Spaans, met een reputatie als modern, spelersgericht coach — om meteen het nationale project te leiden. In onze alternatieve realiteit zegt Martínez geen “ja” tegen België (of hij is simpelweg niet meer beschikbaar), waardoor de zoektocht van de Belgische bond heropent op het meest gevoelige moment: twee jaar voor Euro 2020, met een kern die top is maar niet eindeloos houdbaar.

Een Belgisch plan B en een WK-rimpel

Met Martínez weg uit beeld kiest België in 2016–2018 voor een pragmatischer profiel: een coach die minder leunt op het “project” en sneller gaat voor vaste automatismen in een compactere organisatie. Dat lijkt op papier verstandig, maar het snijdt in twee sterktes die België onder Martínez wél maximaal uitbuitte: de flexibiliteit tussen 3-4-3 en 3-5-2, én het vertrouwen om een wedstrijdplan te wijzigen zonder paniek. Het gevolg is geen totale instorting — de kern blijft uitzonderlijk — maar wel een WK 2018 met minder tactische wendbaarheid. Waar België in de echte geschiedenis Japan in de achtste finales nog omver blaast na 0-2, en daarna Brazilië uitschakelt, wordt dat in deze realiteit een toernooi met kleinere marges: minder uitgespeelde omschakelmomenten, minder gelaagde bezetting tussen de lijnen, en vooral minder durf om tijdens de match radicaal bij te sturen.

De concrete gevolgen schuiven dan als dominostenen door. Sportief: België mist een iconisch resultaatmoment van die generatie — niet omdat de kwaliteit weg is, maar omdat een paar detailkeuzes (pressinghoogte, rolverdeling op de flank, wisselbeleid) net niet in de plooi vallen wanneer het moet. Economisch en cultureel: het “merk” van de Rode Duivels blijft groot, maar het enorme momentum van 2018 is minder scherp; sponsors en storytelling bouwen minder rond een halve finale-narratief, en de druk op de bond om sneller te vernieuwen komt vroeger. Tactisch: clubs in België kijken iets minder naar dat specifieke nationale elftal als etalage voor een moderne drie-mansdefensie, waardoor de competitie iets trager meebeweegt in de populariteit van die systemen. En in Spanje? Martínez krijgt er wél de tijd om de post-2010-identiteit te hertekenen: minder dogmatisch balbezit, meer verticale aanvallen rond jonge profielen — waardoor de Spaanse stijl in Europa sneller evolueert en andere landen dwingt om weerbaarheid tegen een “nieuw Spanje” te ontwikkelen.

Onze Scout & Spion keren met een duidelijk oordeel terug uit deze alternatieve realiteit: het verschil tussen een gouden generatie die “bijna” is en eentje die écht geschiedenis schrijft, zit zelden in één sterspeler, maar vaak in de coach die op het juiste moment de juiste knoppen durft indrukken. Als Martínez in 2018 naar Spanje was getrokken, had België niet plots zijn talent verloren — wel zijn meest waardevolle luxe: een plan dat wedstrijden kon hertekenen terwijl ze al bezig waren.

Deze special en bijbehorende afbeelding werden gegenereerd met behulp van AI. Onze Scout & Spion zijn de data-experts van VoetbalFocus. Hun artikels combineren correcte feiten met doordachte analyses en scherpe interpretaties.