Het WK-lit­teken van 1994 leeft weer bij Vital Borkelmans

Het nieuwe WK in Noord-Amerika haalt bij België vanzelf een oud litteken open. Voor Vital Borkelmans is 1994 geen vergeelde herinnering, maar een toernooi dat nog altijd ruikt naar hitte, vrijheid en frustratie. De Rode Duivels beleefden in de Verenigde Staten memorabele dagen, alleen bleef vooral dat ene gevoel hangen: er had veel meer ingezeten.

Amerika wist nog niet wat het overkwam

Donderdag gaat het WK 2026 van start met Mexico tegen Zuid-Afrika. Mexico, Canada en de Verenigde Staten organiseren deze keer samen het grootste voetbalfeest ter wereld. Voor de Verenigde Staten is dat niet nieuw: ook in 1994 streek het WK er neer, al voelde voetbal toen nog als een vreemde gast op een Amerikaanse sportkalender vol American football, baseball en basketbal.

Borkelmans herinnert zich vooral hoe onwennig die omgeving was. “Soccer? What is this?”, klonk het volgens hem destijds haast overal. Pas toen ploegen en supporters massaal arriveerden, begon het besef te groeien dat er iets uitzonderlijks stond te gebeuren.

De aanloop naar dat WK was voor België al geladen. De kwalificatie tegen de VTS, een combinatie van Tsjechië en Slowakije, noemt Borkelmans een epische strijd. Filip De Wilde speelde toen volgens hem een geweldige match in Anderlecht, in een duel dat tot de laatste minuten spannend bleef.

België trok zo opnieuw als klein voetballand naar een wereldbeker, na sterke WK’s in 1986 en 1990. Dit keer stond Paul Van Himst aan het roer, een trainer die Borkelmans nog altijd legendarisch noemt. Op het complex in Tampa Bay liep volgens hem iedereen gewoon binnen en buiten, maar de voorbereiding op de wedstrijden zat wel goed.

Die dag tegen Nederland bleef aan alles plakken

Borkelmans viel op dat WK in tegen Marokko en stond daarna aan de aftrap tegen Nederland. België begon met twee 1-0-zeges, eerst tegen Marokko en daarna in die legendarische partij tegen Oranje. Vooral die tweede wedstrijd staat in het collectieve geheugen gebrand.

In Orlando was het volgens Borkelmans snikheet: 47 graden, in het Silver Stadium. Zelfs de aankomst had iets symbolisch. De Belgische spelersbus moest over een grote Nederlandse vlag rijden, terwijl de Nederlandse fans massaal aanwezig waren.

Op het veld groeide Michel Preud’homme uit tot de man van de avond. Borkelmans noemt het de beste match uit het leven van de doelman. Nederland had met onder meer Ronald en Frank de Boer, Dennis Bergkamp, Edwin van der Sar, Jan Wouters en Frank Rijkaard een fenomenaal elftal, maar België hield stand.

Philippe Albert maakte de enige treffer. Preud’homme hield ondertussen alles tegen wat richting doel kwam. Voor Borkelmans blijft België-Nederland een van de meest memorabele interlands uit zijn carrière.

Over Bergkamp was hij opvallend eerlijk. De Nederlander was volgens hem technisch fenomenaal en “veel te goed” voor België. Albert probeerde hem af te stoppen op alle mogelijke manieren, grapte Borkelmans, maar zelfs dat leek amper effect te hebben.

Van Saudi-Arabië naar het zwaarste pad

Na die droomstart kwam Saudi-Arabië. Ook die match werd historisch, maar om de verkeerde redenen. In dat duel bleven spelers met geel uit voorzorg aan de kant, terwijl Marc Wilmots volgens Borkelmans een reeks kansen liet liggen.

En toen kwam Saeed Al-Owairan. Borkelmans ziet hem nog altijd lopen, alsof het gisteren was. De Saudische slalomgoal werd WK-geschiedenis, met Belgische verdedigers als Rudi Smidts, Michel De Wolf, Dirk Medved en Philippe Albert die hij voorbij snelde.

Net dat blijft Borkelmans dwarszitten. In normale omstandigheden, zegt hij, was Al-Owairan onderweg ergens tegen de grond gegaan. Als België die match had gewonnen, wachtte Ierland in de achtste finales. Door de nederlaag werd het Duitsland.

Röthlisberger, Weber en een nasmaak die niet verdween

De dag na Saudi-Arabië moest België naar Washington voor de clash met Duitsland. Daar blijft voor Borkelmans vooral één naam aan kleven: Kurt Röthlisberger. Josip Weber ging alleen op doel af, werd neergehaald, maar rood kwam er niet.

“In die match hebben ze ons geflikt”, klinkt het nog altijd scherp bij Borkelmans. Voor hem was die fase altijd rood. Hij voelde toen, zegt hij, dat België een klein voetballand was en die wedstrijd niet mocht winnen.

Duitsland won uiteindelijk met 3-2, maar Borkelmans blijft erbij dat België die dag bijzonder sterk was. In zijn beleving werden de Duitsers weggespeeld. Had Röthlisberger rood getrokken bij de fout op Weber, dan had hij nog wel eens willen zien wie er doorstootte.

Die frustratie past voor hem in een langere Belgische WK-lijn. Hij verwijst naar de afgekeurde goal van Marc Wilmots tegen Brazilië, naar Danny Veyt die in 1986 tegen Argentinië twee keer onterecht werd teruggevlagd, en naar Wales, waar hij als assistent-bondscoach zag hoe de hele verdediging uitviel.

Zelfs 1998 blijft in dat rijtje hangen. België verloor toen geen enkele wedstrijd in de groepsfase, net als Frankrijk, maar lag er na drie gelijke spelen toch uit. “Het is altijd wel iéts met België op grote toernooien”, vat Borkelmans dat gevoel samen.

Naast de sportieve pijn is er ook de warmte van een andere tijd. Borkelmans lacht wanneer hij terugdenkt aan ribbekes eten bij Hooters, iets wat vandaag volgens hem meteen viraal zou gaan. Ook de man van Diadora met zijn gsm, “zo’n baksteen”, maakte toen indruk op iedereen.

Daarom blijft 1994 zo hardnekkig hangen. Het was een WK van plezier, hitte, open deuren en grote Belgische momenten, maar ook van dat ene duel dat nooit helemaal is uitgeklaard. Terwijl het voetbal opnieuw naar Noord-Amerika trekt, ligt dat oude gevoel plots weer verrassend dicht aan de oppervlakte.

Dit artikel en bijbehorende afbeelding werden gegenereerd met behulp van AI. VoetbalFocus hanteert een redactioneel systeem op basis van informatie uit betrouwbare bronnen.