Paul Van Himst: de nummer 10 die Anderlecht leerde dromen

Paul Van Himst vierde op 2 oktober zijn 83ste verjaardag. Voor generaties Belgische voetbalfans blijft hij de sierlijke nummer tien die RSC Anderlecht een gezicht gaf: lichtvoetig aan de bal, trefzeker voor doel en altijd klaar om een verdediging met één versnelling open te trekken. Zijn voetbal hoorde bij een tijdperk waarin paars-wit niet alleen wilde winnen, maar ook wilde verleiden.

Een Brusselse jongen wordt de maatstaf

Het verhaal begon vlak bij het Astridpark. Van Himst werd op 2 oktober 1943 geboren in Sint-Pieters-Leeuw en trok al jong de aandacht van Constant Vanden Stock. Op zestienjarige leeftijd verscheen hij in het eerste elftal van Anderlecht. Zijn debuut, in december 1959 op het veld van Beringen, was het begin van een band die bijna zijn volledige spelersloopbaan zou bepalen.

Wie alleen de erelijst bekijkt, ziet acht landstitels, vier Bekers van België en vier Gouden Schoenen. Dat laatste aantal werd door geen enkele andere Belgische voetballer overtroffen. Toch vertellen trofeeën maar een deel van het verhaal. Van Himst werd vooral de referentie voor hoe een aanvallende speler van Anderlecht eruit moest zien: technisch verfijnd, intelligent in zijn positiekeuze en niet tevreden met de veilige oplossing.

Hij was geen spits die uitsluitend tussen de centrale verdedigers op een voorzet wachtte. Van Himst liet zich uitzakken, zocht vrije ruimte aan de linkerkant en versnelde vervolgens met de bal dicht bij de voet. Hij kon buitenom gaan, naar binnen slalommen of met de buitenkant van zijn voet een ploegmaat vrijspelen. Zijn dribbels waren sierlijk, maar niet vrijblijvend. Ze moesten een verdediger uitschakelen en ruimte maken voor een schot of een beslissende pass.

Daarbij was hij steviger dan zijn elegante bewegingen deden vermoeden. Verdedigers konden hem onder druk zetten en naar het gras werken, maar kregen de bal niet gemakkelijk van hem af. Die combinatie van balgevoel, overzicht en fysieke weerbaarheid maakte hem zowel afwerker als spelmaker. Met krachtige spitsen en lopende ploegmaats om zich heen kon hij een aanval sturen zonder voortdurend op dezelfde plaats te blijven.

Van het Bernabéu naar een Europese finale

Een van de beelden die zijn status verklaart, kwam al vroeg in zijn Europese loopbaan. In 1962 maakte Van Himst zijn Europese debuut op bezoek bij Real Madrid. In het Santiago Bernabéu scoorde hij de openingstreffer van een wedstrijd die op 3-3 eindigde. Anderlecht won de terugwedstrijd met 1-0 en schakelde de grootmacht uit. Voor een Belgische club was dat een statement; voor de jonge Van Himst het bewijs dat zijn techniek ook tussen internationale sterren overeind bleef.

Acht jaar later droeg hij de aanvoerdersband tijdens de eerste Europese finale van een Belgische club. Anderlecht trof Arsenal in de Jaarbeursstedenbeker van 1970. In het Emile Verséstadion speelde paars-wit een schitterende heenwedstrijd. Johan Devrindt opende de score, Jan Mulder trof tweemaal raak en Van Himst dirigeerde de aanval. De 3-1-zege leek een historische triomf binnen handbereik te brengen.

De terugwedstrijd op Highbury werd een pijnlijke herinnering. Arsenal won met 3-0 en pakte de beker met een totaalscore van 4-3. Toch bleef die campagne bepalend voor Van Himst en Anderlecht. De nummer tien was topschutter van het Europese toernooi en had zijn club naar een podium geleid dat tot dan toe onbereikbaar leek voor Belgische ploegen. Het was een verloren finale die de ambities van paars-wit groter maakte.

Van Himst was intussen het herkenningspunt van een ploeg die jaar na jaar om prijzen speelde. Zijn witte shirt, donkere haar en rugnummer tien werden onderdeel van het collectieve voetbalgeheugen. Wanneer hij tussen twee tegenstanders door gleed, leek een actie soms improvisatie. In werkelijkheid zat er voortdurend overzicht achter: hij wist waar de ruimte lag en welke ploegmaat door zijn beweging vrij zou komen.

Ook bij de Rode Duivels bleef hij beslissend

Bij de Rode Duivels droeg Van Himst dezelfde verantwoordelijkheid. Op het EK van 1972 in eigen land was hij aanvoerder. België verloor in de halve finale van het sterke West-Duitsland, maar herpakte zich in de wedstrijd om de derde plaats tegen Hongarije.

Raoul Lambert bracht België op voorsprong en legde later vanaf links de tweede treffer klaar. Na een misverstand in de Hongaarse defensie kreeg Van Himst het doel voor zich en werkte hij af. Zijn doelpunt bleek beslissend in de 2-1-overwinning. België eindigde als derde en Van Himst sloot die wedstrijd af met dertig interlanddoelpunten, op dat moment een evenaring van het nationale record.

In 2004 koos de Belgische voetbalbond hem bij de jubileumviering van de UEFA als beste Belgische speler van de voorgaande vijftig jaar. Die erkenning paste bij wat supporters al veel langer voelden. Van Himst was niet alleen een winnaar of een productieve aanvaller. Hij belichaamde een voetbalidee waarin techniek, lef en efficiëntie samen mochten gaan.

Daarom blijft zijn naam in Anderlecht meer dan een hoofdstuk uit de clubgeschiedenis. Iedere creatieve nummer tien wordt er vroeg of laat naast zijn silhouet gelegd. Paul Van Himst liet zien hoe één speler een ploeg herkenbaar kan maken: met een slalom, een versnelling, een doelpunt op een groot podium en vooral met de vanzelfsprekendheid waarmee hij de bal opeiste.

Deze special en bijbehorende afbeelding werden gegenereerd met behulp van AI. Onze Scout & Spion zijn de data-experts van VoetbalFocus. Hun artikels combineren correcte feiten met doordachte analyses en scherpe interpretaties.