Jacky Stockman: de Zorro die Anderlecht in Europa redde

Eerder deze week, op 8 oktober, zou Jacky Stockman 88 jaar zijn geworden. De voormalige spits van RSC Anderlecht blijft verbonden met drie beelden die nauwelijks kunnen vervagen: 29 competitiegoals in één seizoen, een hattrick tegen de Braziliaanse wereldkampioen en een late Europese treffer die hem voorgoed de bijnaam Zorro bezorgde. Stockman was geen sierlijke artiest, wel een snelle en krachtige afmaker die precies op de grote momenten opdook.

De sprinter die een complete spits werd

Jacques Stockman groeide op in Ronse en beschikte al jong over een opvallende basissnelheid. Als scholier werd hij Belgisch kampioen op de 100 en 300 meter. Die atletische achtergrond bleef later zichtbaar in zijn voetbal: hij kon een verdediger met enkele krachtige passen achter zich laten, zocht rechtstreeks de ruimte richting doel en liet zich niet gemakkelijk van de bal zetten.

Anderlecht haalde hem in 1957 naar Brussel. Daar belandde hij in een elftal dat technisch verzorgd voetbalde, maar voorin ook iemand nodig had die de bewegingen afrondde. Stockman was zo’n spits. Hij hoefde niet voortdurend aan de bal te zijn om een wedstrijd te beïnvloeden. Zijn kracht lag in het juiste moment kiezen: wegtrekken uit de rug van een verdediger, versnellen zodra de pass vertrok en zonder overbodige handeling besluiten.

Zijn meest productieve competitiecampagne kwam in 1961/62. Stockman maakte 29 doelpunten in 30 wedstrijden, werd topschutter van de hoogste afdeling en hielp Anderlecht aan de landstitel. Het cijfer vertelt veel over zijn betrouwbaarheid. Hij was geen aanvaller die leefde van een korte uitzonderlijke reeks, maar een vaste afwerker binnen een ploeg die seizoen na seizoen om de prijzen speelde.

Dat hij tussen meer verfijnde ploegmaats overeind bleef, zegt eveneens iets over zijn voetbalintelligentie. Stockman kende zijn kwaliteiten. Hij koos voor diepte, snelheid en doelgerichtheid, hield het spel eenvoudig wanneer dat nodig was en gebruikte zijn stevige lichaamsbouw om centraal ruimte af te dwingen. Precies daardoor vulde hij de creatieve spelers rond hem aan.

Drie goals tegen de Braziliaanse wereldkampioen

Op 24 april 1963 kreeg Stockman op de Heizel een decor dat bij zijn directe voetbal paste. De Rode Duivels ontvingen Brazilië, dat een jaar eerder wereldkampioen was geworden. België won met 5-1 en Stockman scoorde drie keer. Het werd een van die uitslagen die later bijna onwerkelijk gingen klinken, maar zijn hattrick staat helder in de wedstrijdgegevens van de Belgische voetbalbond.

Die avond toonde hij waarom hij ook internationaal gevaarlijk was. Tegen een tegenstander met een veel grotere uitstraling wachtte Stockman niet af. Hij viel de ruimte aan en werkte af zodra de mogelijkheid verscheen. Voor Belgische supporters uit die generatie werd de zege op Brazilië een referentiemoment; voor Stockman was het de wedstrijd die zijn naam ook buiten het Astridpark een blijvende glans gaf.

Hij kwam tussen 1958 en 1967 tot 32 interlands en 13 doelpunten. Ook daar valt vooral de efficiëntie op. Stockman was geen aanvaller die ver van het doel het hele spel organiseerde. Hij moest de laatste meters bespelen, verdedigers bezighouden en kansen omzetten. Tegen Brazilië deed hij dat drie keer op één avond.

De late goal die Zorro deed verschijnen

Het meest filmische hoofdstuk volgde op 7 oktober 1964, één dag voor zijn 26e verjaardag. Anderlecht verdedigde in de Europacup voor landskampioenen een 1-0-thuiszege tegen Bologna. In Italië liep het mis: doelpunten van Ezio Pascutti en Harald Nielsen brachten de Italiaanse kampioen op 2-0. Met nog nauwelijks tijd op de klok leek de Europese campagne voorbij.

In de 89e minuut sloeg Stockman toe. Zijn doelpunt bracht de totaalscore op 2-2 en dwong een beslissingswedstrijd af, want uitdoelpunten telden toen nog niet als doorslaggevend criterium. De treffer kreeg al snel een bijnaam mee. Het lied Zorro est arrivé was in die periode populair en Stockman was de man die op het laatste ogenblik verscheen om Anderlecht te redden. Vanaf dat moment werd hij Zorro.

Een week later speelden Anderlecht en Bologna in Camp Nou een testwedstrijd. Na 120 minuten stond het nog altijd 0-0. Strafschoppen vormden nog geen standaardoplossing, waardoor een muntstuk besliste wie doorging. Anderlecht won de toss. Zonder Stockmans late goal in Bologna was die bizarre ontknoping er nooit gekomen.

Het seizoen 1964/65 bracht nog meer succes. Anderlecht veroverde voor het eerst in zijn geschiedenis de dubbel van landstitel en Beker van België. Stockman stond ook in de bekerfinale tegen Standard op het veld. Hij maakte zelf niet het beslissende doelpunt, maar hoorde onmiskenbaar bij de voorhoede van een ploeg die in België de norm bepaalde.

Een afmaker die zijn momenten zorgvuldig koos

Stockman verliet Anderlecht in 1966 voor Club Luik en speelde daarna meerdere seizoenen bij Waregem. In 1972 keerde hij nog eenmaal terug naar het Astridpark. Zijn laatste seizoen als speler eindigde met een nieuwe Beker van België, een passend slot voor een aanvaller die vijf landstitels had meegemaakt en zich op verschillende manieren in het collectieve geheugen had gespeeld.

Hij overleed op 4 mei 2013, maar zijn voetbalbeelden bleven bestaan. De korte, krachtige sprint. De centrumspits die niet om de bal vroeg wanneer hij ook meteen naar doel kon vertrekken. De drie treffers tegen Brazilië. En natuurlijk die 89e minuut in Bologna, waarin een Europese uitschakeling veranderde in een verhaal over Camp Nou, een muntstuk en een nieuwe bijnaam.

Daarom blijft Jacky Stockman meer dan een naam uit een oude topschutterslijst. Hij was de man die snelheid aan doelgerichtheid koppelde en op beslissende avonden precies op tijd verscheen. Zoals Zorro dat hoort te doen.

Deze special en bijbehorende afbeelding werden gegenereerd met behulp van AI. Onze Scout & Spion zijn de data-experts van VoetbalFocus. Hun artikels combineren correcte feiten met doordachte analyses en scherpe interpretaties.